ۋاقىت ئوقى
زەيتىنبۇرنۇ ئانادولۇ تېخنىكومى (Zeytinburnu Anadolu Teknik Lisesi)
تولۇق ئوتتۇرا مەكتەپ ئوقۇشۇمنى ئىستانبۇلدىكى بىر تېخنىكومدا باشلىدىم. مەكتىپىمىزدە ماتېماتىكا ۋە باشقا ئادەتتىكى دەرسلەرنىڭ سەۋىيىسى ئانچە يۇقىرى ئەمەس ئىدى، ئەمما تېخنىكىلىق دەرسلەر ئۈچۈن ئىنتايىن قالتىس مائارىپ سەۋىيىسى بار ئىدى. Түркиيەدىكى ئەڭ ياخشى تېخنىك ئوقۇتقۇچىلار ۋە تېخنىكىلىق ئۇل-ئەسلىھەلەر بىزنىڭ مەكتەپتە بار ئىدى.
پروگراممىلاشنى ئاۋۋال Assembly، ئاندىن C، C++ ۋە PLC تىللىرى ئارقىلىق ئۆگىنىشنى باشلىدۇق. شۇنداقلا CNC ماشىنىسىنى قانداق ئىشلىتىشنىمۇ ئۆگەندۇق، لېكىن مەن روبوت تېخنىكىسى بويىچە مەخسۇسلىشىش ئۈچۈن كونترول (Control) بۆلۈمىنى تاللىدىم. تۇنجى پروگراممىلىرىم ۋە روبوتلىرىمنى شۇ يىللاردا ياسىدىم. ھەتتا يۇقىرى سۈرئەتلىك سىزىق ئىزلىگۈچى روبوتۇمنى مەشىق قىلدۇرۇش ئۈچۈن تۇرالغۇمىزنىڭ يەر ئاستى ئۆيىگە مۇسابىقە يولىمۇ ياسىغان ئىدىم. مۇسابىقىدە يېڭىش ئۈچۈن ئىلغار ئالگورىزىم يازدىم، بىراق شۇ ۋاقىتتا كۆرۈلگەن قاتتىق دېتال مەسىلىلىرى سەۋەبىدىن مۇسابىقىگە قاتنىشالمىدۇق.
تېخنىكوم يىللىرىم بۈگۈنكى مېنى شەكىللەندۈردى. ھۆرمەتلىك ۋە ئىنتايىن تالانتلىق ئوقۇتقۇچىلىرىم ماڭا يۇمشاق دېتال ئېچىشتا مۇستەھكەم ئاساس سېلىپ بەردى. ئۇلار مېنىڭ ھاياتىمدىكى ئەڭ ياخشى ئوقۇتقۇچىلار بولدى، ئۇلارنىڭ يېتەكچىلىكى ۋە قوللىشى ئۈچۈن ئۇلاردىن مەڭگۈ مىننەتدارمەن.
تېخنىكومدىكى پراكتىكام
تېخنىكومدىكى پراكتىكامنى ھادىمكۆي سانائەت رايونىدىكى Meteor Makina زاۋۇتىدا قىلدىم. بۇ زاۋۇت باشقا فابرىكىلار ئۈچۈن سانائەت كەپشەرلەش ماشىنىلىرىنى ئىشلەپچىقىراتتى. مەن ماشىنىلارنىڭ ئېلېكتىر تاختىلىرىنى ياساشتا ئىشلىدىم. ئېلېكتىر ۋە تاختىلار ھەققىدە مەكتەپتە ئۆگەنگەنلىرىمىزنى ئەمەلىيەتتە ئىشلىتىش مەن ئۈچۈن ناھايىتى ياخشى تەجرىبە بولدى.
بۇ يەردىكى پراكتىكام ئاخىرلاشقاندا، زاۋۇت مەسئۇللىرىدىن بىر ئىلتىماس قىلدىم. تاختىلاردا ئىشلىتىدىغان ئېلېكتىرونلۇق كارتىلارنىڭ (Board) ئىستانبۇلدىكى Flaks Industrial Systems شىركىتى تەرىپىدىن ئىشلەپچىقىرىلىپ كودلىنىدىغانلىقىنى بىلگەن ئىدىم. مېنى شۇ يەرگە ئەۋەتىشىنى سورىدىم. ئۇلار مەن ئۈچۈن ئىشلەپچىقارغۇچى شىركەت بىلەن سۆزلەشتى ۋە ئادەتتىكى پراكتىكامدىن سىرت، بۇ «ئېلېكتىرونلۇق مېڭىلەر» ئىشلەپچىقىرىلىدىغان يەردىمۇ تەخمىنەن 2 ئاي ئىشلىدىم. بۇ جەرياندا ئېلېكتىرونلۇق كارتىلارنىڭ ئەڭ كىچىك زاپچاسلىرىنى كەپشەرلەشتىن تارتىپ، مال ئەۋەتىشكە تەييارلاشقىچە بولغان نۇرغۇن ئىشلارنى قىلدىم.
شىركەت خوجايىنى ۋە باش ئىنژېنېر ماڭا پات-پات ۋەزىپە بېرىپ تەربىيەلەيتتى. مەكتەپتە ھەممە نەرسىنى كىتابتىن ئۆگىنىشكە ئادەتلەنگەن ئىدۇق. ئىنتېرنېتنى بەك ئىشلەتمەيتتۇق. ئۇ چاغلاردا سىن كۆرۈشتىن باشقا مەقسەتتە ئىشلىتىلگىنىنىمۇ بەك كۆرمىگەن ئىدۇق. ئەمما بۇ يەردە ئىنتېرنېت ئارقىلىق تېخنىكىلىق بىلىملەرنى قانداق قىلىپ ئۆزۈم ئۆگىنەلەيدىغانلىقىمنى بىلدىم. بۇ مېنىڭ كېيىنكى يىللاردىكى قارارلىرىم ۋە تۇرمۇش ئۇسۇلۇمغا تەسىر قىلغان چوڭ بىر ئۆزگىرىش بولدى.
كارابۈك ئۇنىۋېرسىتېتى (Karabük University)
تېخنىكومدا ئاپتوماتلاشتۇرۇش ۋە كونترول قىلىش ساھەسىدىكى ئوقۇشۇمنى تاماملىغاندىن كېيىن، ئوقۇشۇمنى مېخاترونىكا (Mechatronics) ئىنژېنېرلىقى ساھەسىدە داۋاملاشتۇرۇشنى قارار قىلدىم. كارابۈك ئۇنىۋېرسىتېتىغا قوبۇل قىلىنىپ، ئۇنىۋېرسىتېت ھاياتىمنى باشلىدىم. تېخنىكومدىكى ماتېماتىكا ۋە تەبىئىي پەنلەر مائارىپىنىڭ يېتەرسىزلىكى سەۋەبىدىن، ئۇنىۋېرسىتېت ئىمتىھانى ئۈچۈن يەنە بىر يىل تەييارلىق قىلىشقا توغرا كەلدى. ئۇنىڭ ئۈستىگە ئىنگلىز تىلىدا مائارىپ تەربىيىسى ئېلىش ئۈچۈن ئۇنىۋېرسىتېتتا بىر يىل ئىنگلىز تىلى تەييارلىق سىنىپىدا ئوقۇشۇم كېرەك ئىدى. شۇ سەۋەبتىن ئۇنىۋېرسىتېت ئوقۇشۇم ئىككى يىل كېچىكىپ باشلاندى.
كارابۈك ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى يىللىرىمدا ھەر خىل تۈرلەرنى (Project) لايىھەلىدىم ۋە تۆھپە قوشتۇم. 3D پرىنتېرلارغا قىزىقاتتىم، دوستلىرىم بىلەن بىرلىكتە بىرقانچىنى ئۆزىمىز ياساپ چىقتۇق.
ئۇنىۋېرسىتېتتىكى سىنىپلىرىمىز بەك قىستاڭچىلىق ئىدى، پروفېسسورلار بارلىق ئوقۇغۇچىلارغا يېتەرلىك دەرس ئۆتەلمەيۋاتقانلىقىدىن ئاغرىناتتى. بۇ مائارىپ سۈپىتىنى تۆۋەنلىتىۋەتكەن ئىدى. شۇڭا مەن كومپيۇتېر ئىنژېنېرلىقىغا يۆتكىلىپ، ئىستانبۇلغا قايتىشنى قارار قىلدىم.
ئۇنىۋېرسىتېتتىكى پراكتىكام
ئۇنىۋېرسىتېت پراكتىكامنى Sabancı Holding نىڭ 4-لېۋەنتتىكى باش مەركىزىنىڭ IT بۆلۈمىدە قىلدىم. ئۇ يەردە شىركەت كومپيۇتېرلىرىدىكى كاشىلىلارنى ئوڭشاشتىن تارتىپ، سىستېمىنى قوغداش ۋە ئورنىتىشقىچە بولغان نۇرغۇن ساھەلەردە ۋەزىپە ئۆتىدىم. Түркиيەنىڭ ئەڭ چوڭ شىركەتلىرىنىڭ بىرىدە سىستېما باشقۇرۇش ۋە مەمۇرىي ئىشلاردا ئىشلەش مەن ئۈچۈن تەڭداشسىز بىر تەجرىبە بولدى. ئىشخانا خادىملىرىنىڭ خىزمەت ھاياتى ۋە ئون مىڭلىغان خادىمى بار شىركەتنىڭ IT تېخنىكىسىنىڭ قانداق ئىشلەيدىغانلىقى ھەققىدە ناھايىتى قىممەتلىك بىلىملەرنى ئۆگىنىپ ئۆزۈمنى يېتىلدۈردۈم.
ئىستانبۇل ئايدىن ئۇنىۋېرسىتېتى (İstanbul Aydın Üniversitesi)
ئىستانبۇل ئايدىن ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ كومپيۇتېر ئىنژېنېرلىقى بۆلۈمىگە يۆتكەلدىم. ئۇنىۋېرسىتېتتا كومپيۇتېر ئىلمى (Computer Science) بىلىملىرىنى ئۆگىنىشتىن ھۇزۇرلاندىم ۋە بۇ يىللاردا بىر قانچە تۈرلەرنى (Project) تەرەققىي قىلدۇردۇم.
ئۆزلۈكىدىن ئۆگىنىش ئارقىلىق كەسىپ تىكلەش
مېنىڭ ئۆگىنىش ئۇسۇلۇم بىر نەرسىنىڭ «نېمە ئۈچۈن» ۋە «قانداق» ئىشلەيدىغانلىقىنى (ياكى يۈز بېرىدىغانلىقىنى) چۈشىنىشكە مەركەزلەشكەن. يادلىۋېلىنغان بىلىمنىڭ مەڭگۈلۈك بولىدىغانلىقىغا ئىشەنمەيمەن. تېخنىكوم يىللىرىمدا مەن شۇنداق ئۆگەنگەن ئىدىم. ئەمما ئۇنىۋېرسىتېت ئىمتىھانلىرى چۈشىنىش ۋە تەپەككۇر قىلىش ئىقتىدارىنى سىناشنىڭ ئورنىغا، ئىنچىكە سوئاللارغا جاۋاب بېرىش ئۈچۈن ئۇزۇن PDF ھۆججەتلىرىنى يادلىشىمىزنى تەلەپ قىلاتتى. ھەتتا بەزى پروفېسسورلار ئۆزى چىقارغان سوئاللارغىمۇ جاۋاب بېرەلمەيتتى.
تېخنىكومدا ئالغان يۇقىرى سەۋىيەلىك تېخنىكا مائارىپى ماڭا ئۇنىۋېرسىتېتتا يېڭى بىر نەرسە ئۆگەنمەيۋاتقاندەك تۇيغۇ بەردى. شۇڭا ئۇنىۋېرسىتېتتىن چېكىنىپ، ئۆزۈمنى ئۆزۈم يېتىلدۈرۈشنى قارار قىلدىم.
تۇنجى قىلغان ئىشىم IBM نىڭ سانلىق مەلۇمات ئىلمى (Data Science) كەسپىي دەرسىنى ئۆگىنىش بولدى. ئۇ چاغلاردا سۈنئىي ئەقىل (AI) ئۇنچە ئالقىشقا ئېرىشكەن تېما ئەمەس ئىدى، لېكىن مەن قىزىقاتتىم. سۈنئىي ئەقىل ھەققىدە كۆپرەك ئۆگەنگەنسېرى، چوڭ سانلىق مەلۇمات توپلىمى (Big Data) بولمىسا ئەھمىيەتلىك نەتىجە چىقىرالمايدىغانلىقىم ئۈچۈن ئۆزۈمنى ئاجىز ھېس قىلدىم. بۇ مېنى چوڭ شىركەتلەرنىڭ بىر خادىمى بولۇشقا ئىتتىرىۋاتقاندەك تۇيۇلدى، ئەمما مېنىڭ ئەمەلگە ئاشۇرۇشقا تېگىشلىك ئارزۇلىرىم بار ئىدى. مەن بۇ دۇنيا ئۈچۈن ئەھمىيەتلىك بىر نەرسە يارىتىشىم كېرەك ئىدى. سەپىرىمنى داۋاملاشتۇرۇشۇم كېرەك ئىدى!
ئەنگىلىيەدىكى تىل مەكتىپى
ئىنگلىز تىلى سەۋىيەمنى ئۆستۈرۈش ئۈچۈن ئەنگىلىيەگە باردىم. لوندوننىڭ غەربىدىكى Reading شەھىرىدە تۇردۇم. كۈندىلىك ئىنگلىز تىلىنى مەشىق قىلىش ئۈچۈن يالغۇز ياكى ياتاقتا تۇرۇشنىڭ ئورنىغا، يەرلىك ئائىلە (host family) بىلەن تۇرۇشنى تاللىدىم. بۇ مېنىڭ ئىنگلىز تىلى سەۋىيەم ئۈچۈن بىر بۇرۇلۇش نۇقتىسى بولدى. Түркиيەدە باشلانغۇچ 4-سىنىپتىن باشلاپ ئىنگلىز تىلى ئۆگىنىمىز، ئەمما ھېچكىم تۈزۈك سۆزلىيەلمەيدۇ. بۇ دەل يادلاشقا تايانغان مائارىپ بىلەن ھېچقانداق يەرگە بارالمايدىغانلىقىمىزنىڭ ئىسپاتى!
ھەرقانداق تىلنى ئۆگىنىشنىڭ ئەڭ ياخشى ئۇسۇلى — شۇ تىلدا سۆزلىشىدىغان دۆلەتتە تۇرۇش ۋە يەرلىك كىشىلەر بىلەن ئالاقە قىلىشتۇر. تىلنى توغرا ئۆگىنىش ئۈچۈن مەدەنىيەت ۋە ئۆرپ-ئادەتلەرنىمۇ ئۆگىنىش كېرەك.
تۇنجى ئېلان قىلغان ئەپ/ئويۇنۇم
ئەنگىلىيەدە تۇرغان ۋاقتىمدا، نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ شوپۇرلۇق نەزەرىيە ئىمتىھانىغا تەييارلىق قىلىۋاتقانلىقىنى كۆردۈم. شۇڭا، زېرىكمەي مەشىق قىلىشنى ئاسانلاشتۇرۇش ئۈچۈن ئۇنىڭ ئويۇنلاشتۇرۇلغان (gamified) نۇسخىسىنى ياساش ياخشى پىكىر دەپ ئويلىدىم. ئويۇننى Google Play Store دا ئېلان قىلدىم ۋە بازار ئېچىشقا تىرىشتىم.
بىراق كۆچمە ئەپ بازىرىدا رىقابەت ئىنتايىن كۈچلۈك ئىدى، مېنىڭ ئويۇننى تەشۋىق قىلىش ئۈچۈن خامچوتۇم يوق ئىدى. شۇڭا ئويۇننى ئارخىپلاپ (archive)، باشقا تۈرلەرگە زېھنىمنى مەركەزلەشتۈرۈشنى قارار قىلدىم. مەن ئۈچۈن ناھايىتى قىممەتلىك تەجرىبە بولدى، بۇ تۈردىن نۇرغۇن نەرسىلەرنى ئۆگەندىم.
ياپون تىلىغا بولغان مۇھەببىتىم
مەن ياپون مەدەنىيىتى ۋە تىلىنىڭ مەستانىسى. ياپون مەدەنىيىتىنىڭ مەن ئەڭ ياخشى كۆرىدىغان يېرى — جەمئىيەتتىكى «ھۆرمەت» ۋە «تەرتىپ». بۇ ئىككى ئۇقۇم مەن ئۈچۈن ئىنتايىن قىممەتلىك. ئۇنىڭ ئۈستىگە ياپون تىلى گرامماتىكا ۋە قۇرۇلما جەھەتتىن تۈرك (ۋە ئۇيغۇر) تىلىغا بەك ئوخشايدۇ. مېنىڭچە تۈركىي تىللىق خەلقلەر ئۈچۈن ياپون تىلىنى ئۆگىنىش ئىنگلىز تىلىنى ئۆگىنىشتىن ئاسان. شۇڭا بۇ تىلنى ئۆگىنىشنى خالىدىم.
بازاردىكى تىل ئۆگىنىش ئەپلىرىدىن رازى بولمىغانلىقىم ئۈچۈن، ئۆزۈمنىڭ تىل ئۆگىنىش ئەپىنى ياساشنى قارار قىلدىم. شۇنداقلا، بۇنى بىر سودىغا ئايلاندۇرۇپ، ئىگىلىك تىكلىيەلەيمەن (Start-up) دەپ ئويلىدىم. تىل ئۆگىنىش ئۈچۈن ئويۇنلاشتۇرۇلغان ۋە ئۆز-ئارا تەسىر كۆرسىتىدىغان مەۋھۇم مۇھىت يارىتىشنى نىشان قىلدىم.
BTM ئىНКУБАТSIYE مەركىزىگە قوبۇل قىلىندىم
BTM ئىНКУБАТSIYE مەركىزىگە قوبۇل قىلىندىم. سودىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋە ئىگىلىك تىكلەش توغرىسىدا نۇرغۇن قىممەتلىك دەرسلەر ۋە سۆھبەتلەر بولدى. باشقا ئىگىلىك تىكلىگۈچىلەر ۋە مەبلەغ سالغۇچىلار بىلەن ئالاقە ئورنىتىش پۇرسىتىگە ئېرىشتىم.
بۇ جەرياندا ئىگىلىك تىكلەش تۈرۈمنىڭ تۇنجى ئەپى بولغان Japanese Warrior ئويۇنىنى ئېلان قىلدىم. خىراگانا، كاتاكانا ۋە بەزى ئاساسىي سۆز ۋە جۈملىلەرنى ئۆگىنىش ئۈچۈن، Flappy Bird غا ئوخشاش تېز، قىسقا ۋاقىتلىق ۋە توختىماي يۇقىرى نومۇر ئېلىشنى نىشان قىلىدىغان ئويۇنلاشتۇرۇشنى لايىھەلىدىم. Duolingo ۋە Busuu غا ئوخشاش ئالقىشقا ئېرىشكەن ئەپلەردىكى تۈز سىزىقلىق ئۆگىنىش جەريانىنىڭ ئورنىغا، ئىشلەتكۈچىنىڭ چۈشىنىش ئىقتىدارىنى ئەڭ يۇقىرى چەككە يەتكۈزۈش ئۈچۈن ئىلغار ئالگورىزىم ئىجاد قىلدىم.
خارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتى (Harvard University)
تۈرلىرىم ۋە ئارزۇلىرىم ئۈچۈن داۋاملىق تىرىشىش بىلەن بىرگە، ئۆگىنىشنى توختاتمىدىم. شۇنداق، ئۇنىۋېرسىتېتتىن چېكىندىم، ئەمما ئىلىم ئېلىشنى تاشلىمىدىم. مېنىڭ مەسىلەم ئۇنىۋېرسىتېت ياكى ئوقۇغۇچى بولۇش بىلەن ئەمەس، بەلكى يادلاشقا تايانغان ئۆگىنىش ۋە ئۇنىۋېرسىتېت مائارىپ سۈپىتىنىڭ تۆۋەنلىكىدە ئىدى!
شۇڭا مەنمۇ ئەڭ ياخشىسىدىن ئۆگىنىشنى قارار قىلدىم! خارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ تور دەرسلىرىگە قاتناشتىم. CS50، كومپيۇتېر ئىلمىگە كىرىش ۋە ئويۇن ئېچىش (Game Development) دەرسلىرىنى ئالدىم. تاماملاش ئاسان ئەمەس ئىدى، قىيىن بولدى، ئەمما ھەقىقەتەن سۈپەتلىك مائارىپ ئىدى! 2 مەۋسۇملۇق دەرسنى تاماملاپ، گۇۋاھنامەمنى ئالدىم.
شۇ تېمىنى لوندون ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئوقۇپ بىلىمىمنى مۇستەھكەملىدىم. دەرسنى تاماملاپ، ئۇ يەردىنمۇ كومپيۇتېر ئىلمىگە كىرىش گۇۋاھنامىسىنى ئالدىم. ۋاقىت تاپقانسېرى داڭلىق ئۇنىۋېرسىتېتلارنىڭ تور دەرسلىرىنى ئېلىپ مائارىپىمنى داۋاملاشتۇرۇشنى قارار قىلدىم.
ئارزۇيۇمدىكى تۈر
ئاخىرقى نىشانىم، ئوقۇغۇچىلارنىڭ تىلنى توغرا ئىگىلىشى ئۈچۈن، شۇ تىلدا سۆزلىشىدىغان دۆلەتتىكى مۇھىتتا (رەقەملىك بولسىمۇ) ياشىيالايدىغان، تىل ئۆگىنىشكە مەركەزلەشكەن مېتاۋېرس (Metaverse) قۇرۇش ئىدى. شۇ مېتاۋېرسنى لايىھەلەۋېتىپ، ئىنسانىيەتنىڭ نۆلدىن باشلاپ مەدەنىيەت قۇرىدىغان تېخىمۇ چوڭ بىر مېتاۋېرس لايىھەلەۋاتقانلىقىمنى بايقىدىم. تارىخ ۋە ئويۇنلارغا بولغان مۇھەببىتىم مېنى بىلمەستىن بۇ يۆنىلىشكە باشلىغان ئىدى.
ئۇ چاغلاردا كرىپتو (Crypto) مودا تېما ئىدى، مەن خېلى كۆپ ۋاقتىمنى ئۇنى ئۆگىنىشكە سەرپ قىلدىم. كرىپتو بىلەن تۇنجى ئۇچرىشىشىم 2017-يىلدىكى بۇقا بازىرىنىڭ (Bull Market) ئاخىرىدا بولغانىدى. ئۇ چاغدا مەبلىغىمنىڭ كۆپ قىسمىنى يوقىتىپ، قىزىقىشىمنى يوقاتقان ئىدىم. ئەمما 2021-يىلى، تەجرىبىلىك «Crypto Bros» لار ئېيتقاندەك بازار قايتىپ كەلدى ۋە بۇقا بازىرى باشلاندى. بازار ئۆزىنى ئىسپاتلىدى، مەن بۇ قېتىم مۇۋەپپەقىيەت قازىنىش ئۈچۈن كرىپتو بازىرى ھەققىدە تېخىمۇ كۆپ ئۆگىنىشنى قارار قىلدىم.
كرىپتو ھەققىدە ئۆگەنگەنسېرى، تېخنىكا ۋە ئۇنىڭ ئارقىسىدىكى پەلسەپىگە مەپتۇن بولدۇم. ئۇ ۋاقىتقىچە كرىپتو بازىرى مەن ئۈچۈن پەقەت «ساختا ئىنتېرنېت پۇلى» ئىدى. ئەمما تېخنىكىنى چۈشەنگەندىن كېيىن، بۇنىڭ نەقەدەر چوڭ تېخنىكا ئىنقىلابى ئىكەنلىكىنى ۋە يوشۇرۇن كۈچىنى كۆردۈم. بۇ مېنى Metalife نى پۈتۈنلەي زەنجىر ئۈستىدە (On-chain) ۋە مەركەزسىزلەشتۈرۈلگەن ھالەتتە قايتا لايىھەلەشكە يېتەكلىدى. Metalife ھەقىقىي مېتاۋېرس بولاتتى، بىلوكچېين (Blockchain) بولسا بۇنى ئەمەلگە ئاشۇرىدىغان تېخنىكا ئىدى. ئىنسانلار ئىگىدارچىلىق قىلىدىغان ۋە باشقۇرىدىغان، رىغبەتلەندۈرۈش ئارقىلىق قۇرۇلغان مېتاۋېرس! 2021-يىلى تەييارلىغان Metalife تىرېيلېرىنى بۇ يەردىن كۆرەلەيسىز.
كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى، بېركېلېي (UC Berkeley)
ئەگەر بىلوكچېين تېخنىكىسىغا قىزىقسام، بۇنى چوقۇم سۈپەتلىك مائارىپ ئورگىنىدىن ئۆگىنىشىم كېرەك ئىدى! كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى، بېركېلېيدا بىلوكچېين ھەققىدە تور دەرسلىرى بارلىقىنى بىلدىم ۋە بۇ دەرسلەرنى ئالدىم. بىلوكچېين تېخنىكىسى ۋە بىتكوين ۋە شىفىرلىق پۇللار دەرسلىرىنى تاماملاپ، بىلوكچېين ئاساسلىرى كەسپىي گۇۋاھنامىسىنى ئالدىم.
بۇ تەربىيەنى كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى، بېركېلېيدىن ئالغانلىقىمدىن بەك خۇشالمەن، چۈنكى بۇ ماڭا «نېمە ئۈچۈن» ۋە «قانداق» دېگەن سوئاللارنى چۈشىنىشكە ياردەم بەردى! بىر پەلسەپىنىڭ ئويۇن نەزەرىيەسى، ماتېماتىكا ۋە ئىلىم-پەن ئارقىلىق قانداق قىلىپ قالتىس تېخنىكىغا ئايلانغانلىقىنى ئۆگەندىم. تور مەنبەلىرىدىن ئۆگىنىشنى داۋاملاشتۇرغىنىمدا، بۇنىڭدىن ياخشىراق بىلوكچېين بىلىمى ۋە ئۆگىنىش ئۇسۇلى تاپالمىدىم. شۇڭا مەن سۈپەتلىك مائارىپ ئورگانلىرىنى ۋە ئوقۇتقۇچىلارنى ياخشى كۆرىمەن! يىللار ئۆتكەندىن كېيىن، تېخنىكومدىكى ئوقۇتقۇچىلىرىمىزنىڭ نەقەدەر قالتىس ئىكەنلىكىنى ھېس قىلدىم!
Business Channel Türk TV غا مېھمان سۈپىتىدە قاتناشتىم
مېتاۋېرس ۋە بىلوكچېين ھەققىدە سۆزلەش ئۈچۈن Business Channel Türk TV غا تەكلىپ قىلىندىم. ئۇ چاغدا مېتاۋېرس مودا تېما ئىدى، مېنىڭ تەجرىبەم پروگرامما ئىشلىگۈچىسىنىڭ دىققىتىنى تارتىپتۇ. تاماشىبىنلارغا مېتاۋېرس ۋە بىلوكچېيننى چۈشەندۈرۈش ئۈچۈن پۈتۈن كۈچۈم بىلەن تىرىشتىم. مەن ئۈچۈن قالتىس تەجرىبە بولدى! سىننى بۇ يەردىن كۆرەلەيسىز.
SCDEVSTR غا قوشۇلدۇم
SCDEVSTR بولسا بىلوكچېين تېخنىكىسى ھەققىدە تېخنىكىلىق ماقالىلەر ۋە دەرسلىكلەرنى ئېلان قىلىدىغان پىدائىي ئاچقۇچىلار (Developer) جەمئىيىتى. 2022-يىلى بۇ جەمئىيەتكە تۆھپە قوشۇشنى باشلىدىم ۋە جەمئىيەتتە ئەң كۆپ ئوقۇلغان 1-نومۇرلۇق ماقالىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان نۇرغۇن ماقالىلەرنى ئېلان قىلدىم. بۇنىڭ بىر ئەزاسى بولغانلىقىمدىن پەخىرلىنىمەن.
تۇنجى تولۇق زەنجىردىكى (On-Chain) ئويۇنۇم
تولۇق زەنجىر ئۈستىدىكى مېتاۋېرس، لايىھەلىنىشى ۋە ئېچىلىشى كېرەك بولغان نۇرغۇن مۇرەككەپ ئەقلىي توختاملارغا (Smart Contracts) ئېھتىياجلىق ئىدى. شۇڭا، ئېھتىياجلىق نەرسىلەرنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن تېخنىكىلىق ماھارىتىمنى ئەڭ يۇقىرى چەكتە سىنايدىغان تەجرىبە خاراكتېرلىك تۈر ئېچىشنى قارار قىلدىم. Stick Fights نى ياساشنى شۇنداق باشلىدىم. گرافىكىنى ئاددىي قىلدىم ۋە بارلىق زېھنىمنى مۇرەككەپ زەنجىر ئۈستىدىكى قۇرۇلما ۋە مېخانىزىمنى ئېچىشقا قاراتتىم. بۇ قۇرۇلما ۋە مېخانىزىمنى ئېچىش تەخمىنەن بىر يىلىمنى ئالدى.
تۈر مەن پەرەز قىلغاندىن كۆپ ۋاقىت ئالدى، قوشۇمچە خىزمەت ياكى رىغبەتلەندۈرۈش بولمىغاچقا داۋاملاشتۇرۇش قىيىنلىشىشقا باشلىدى. پۇلۇم ئاستا-ئاستا تۈگەۋاتاتتى. كرىپتو بازىرى ۋەيران بولدى ۋە ئېيىق بازىرىدا (Bear Market) ئىدۇق. شۇ سەۋەبتىن شەخسىي نىشانلىرىمنى ۋاقىتلىق توختىتىپ، خىزمەت ئىزدەشكە مەجبۇر بولدۇم.
تۇنجى خىزمىتىم: Providence
پەقەت كرىپتو بازىرىلا ئەمەس، يۇقۇمنىڭ تەسىرىدىن پۈتۈن ئىقتىساد ۋەيران بولۇۋاتاتتى. ئىشقا ئورۇنلىشىش بازىرى يېقىنقى 10 يىلدىكى ئەڭ قىيىن مەزگىلدە ئىدى، ئىش تېپىش ئۈچۈن ياخشى ۋاقىت ئەمەس ئىدى. ئەمما بىلوكچېين ۋە ئويۇن كەسپىدىكى ئۆزگىچە تەجرىبەم ماڭا پۇرسەت بەردى ۋە تەلەيمۇ ئوڭدىن كەلدى.
Dynasty Studios تا ئويۇننىڭ بىلوكچېين ئۇل-ئەسلىھەسىنى ئېچىش ئۈچۈن يېڭى بىلوكچېين كوماندىسى قۇرۇۋاتقان بولۇپ، مەن يېڭى كوماندىنىڭ تۇنجى ئەزاسى بولۇش سۈپىتىم بىلەن Tanay Ayıtmaz بىلەن تونۇشۇش پۇرسىتىگە ئېرىشتىم. تاناي مۇئەللىم تۈركىيە كرىپتو كەسپىدىكى قالتىس شەخس ئىدى. بازاردا نۇرغۇنلىغان «تۇنجى» لارنى ياراتقان ئۇ كىشى بىلەن بىللە ئىشلەشتىن بەك ھاياجانلاندىم.
شەخسىي نىشانلىرىمنى ۋاقىتلىق توختىتىشقا توغرا كەلدى، ئەمما بۇ يېڭى خىزمەتتە ئويۇن ۋە بىلوكچېين ھەققىدىكى تېخنىكىلىق ۋە لوگىكىلىق ماھارىتىمنى ئۆستۈرۈش پۇرسىتىنى تاپتىم. ئۆزۈم ئۈچۈن بۇنىڭدىن ياخشىراق خىزمەتنى تەسەۋۋۇر قىلالمايتتىم. ئاساسلىق ۋەزىپەم بىلوكچېين ئۇل-ئەسلىھەسىنى ئويۇنغا بىرلەشتۈرۈش ئىدى. بۇ جەرياندا يېڭى ئۇل-ئەسلىھەلىرىمىزنى سىناش ئۈچۈن R&D ۋە Demo تۈرلىرىنى ئېچىپ، ئويۇن ۋە بىلوكچېين كوماندىلىرىغا قارشى تەرەپنىڭ ساھەسى ھەققىدە دەرس سۆزلەپ ياردەم بەردىم. ئىنگلىزچە ۋە تۈركچىنى بىلىدىغان، ئويۇن ۋە بىلوكچېيننىڭ ھەر ئىككىسىدە تەجرىبەم بولغانلىقى ئۈچۈن، ئىككى كوماندا ئارىسىدا كۆۋرۈكلۈك رول ئوينىدىم.
Providence ئۈچۈن ياساشتىن (Crafting) تارتىپ چىقىرىشقىچە (Extraction) ھەممە نەرسە پۈتۈنلەي زەنجىر ئۈستىدە بولغان بىر دۇنيا قۇردۇق. Providence بازاردىكى پۈتۈنلەي زەنجىر ئۈستىدىكى ئىككى ئويۇننىڭ بىرى ئىدى. بۇ خىزمەتتە تېخنىكىلىق ماھارىتىمنى زور دەرىجىدە ئۆستۈردۈم!
ئارېنا (Arena) ئويۇنى
ئويۇن لايىھەلىگۈچى دوستلىرىم Ege Barış Öncü ۋە Meltem Yurttaş بىلەن بىرلىكتە ئويۇن ئەندىزىسى (Prototype) ياسىدۇق. ئۇلارنىڭ ئىدىيىسى، ئوينىغۇچى كېيىنكى دەرىجە ئۈچۈن ئۆزىنىڭ دوزىخىنى قۇرىدىغان «ئوقتەك ياغىدىغان» (bullet hell) ئويۇن ياساش ئىدى. ئوينىغۇچىنىڭ ئۆز ئىستراتېگىيەسىنى تۈزۈشىگە يول قويۇش ئۈچۈن 30 خىلدىن ئارتۇق مۇنار ۋە 10 دىن ئارتۇق كۈچەيتكۈچ/ئاجىزلاتقۇچ (buff/debuff) ياسىدۇق. بۇ ئويۇننى Dynasty Studios دىكى تولۇق كۈنلۈك خىزمىتىمنىڭ سىرتىدا قوشۇمچە تۈر سۈپىتىدە ياسىدىم. بۇ تۈر ئەندىزە ھالىتىدە قالدى ۋە داۋاملاشتۇرمىدۇق.
يېڭى بىر سەھىپە: Game Block LLC
Dynasty دە قالتىس كوماندىلار بىلەن چوڭ تۈردە ئىشلەش ناھايىتى قىممەتلىك ئىدى. ھەقىقەتەن ھۇزۇرلاندىم ۋە مەن ياسىشىپ بەرگەن ئويۇننى مىڭلىغان ئوينىغۇچىنىڭ ئويناۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ بەختلىك بولدۇم. لېكىن ئىگىلىك تىكلەش روھىم مېنى ئۆز ئىشىمنى باشلاشقا چاقىرىۋاتاتتى. ئەمدى ئارقىدا جىم ئولتۇرالمىدىم ۋە ئۆزۈمنىڭ تۈرلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ئۈچۈن Game Block LLC نى قۇرۇشنى قارار قىلدىم. بۇ مېنىڭ كەسپىي ھاياتىم ۋە تۇرمۇشۇمدىكى بۇرۇلۇش نۇقتىسى بولدى!
Quills غا قوشۇلدۇم: OG NFT تۈرى
شىركەت قۇرۇپ ئۇزۇن ئۆتمەي Quills Adventure غا ئاچقۇچى (developer) بولۇپ قوشۇلدۇم. ئىسمى جىسمىغا لايىق، ئالدىمىزدا ھەقىقىي بىر سەرگۈزەشتے بار ئىدى. Quills كوماندىسى Somnia Network نىڭ قەلبىنى ئۇتۇپ، مەھەللىنىڭ (Community) قوللىشىغا ئېرىشتى. Quills تىن بۇرۇن Somnia مەھەللىسى ئۇنچە چوڭ ئەمەس ئىدى ۋە تورنىڭ ئۆزىمۇ بازاردا كەڭ تارالمىغان ئىدى. Quills بۇنى ئۆزگەرتمەكچى بولدى!
Quills: زەنجىردىكى (On-Chain) پاراڭلىشىش ئەپى
ئاچقۇچى (Developer) سۈپىتىدە قىلغان تۇنجى ئىشىم Somnia ئۈچۈن زەنجىر ئۈستىدىكى پاراڭلىشىش ئەپى ياساش بولدى. Devnet مەزگىلى ئىدى، بىز تورنى تەتقىق قىلىپ، شۇنىڭ ئۈستىدە قۇرۇلۇش قىلىۋاتاتتۇق. ئۇ چاغدا ھېچقانداق dApp يوق ئىدى، بىز مەھەللىنىڭ ئۆز-ئارا پىكىر ئالماشتۇرالايدىغان كۆڭۈللۈك بىر نەرسىسى بولۇشىنى خالىدۇق. ئەپنى Devnet تە سىنىدۇق، كېيىن Testnet تە ئېلان قىلدۇق.
Testnet مەزگىلىنىڭ دەسلەپكى 6 ئېيىدا، ئەپ ئىچىدە يوللانغان 2 مىليوندىن ئارتۇق ئۇچۇرغا ۋە ئونمىڭلىغان ئىشلەتكۈچى تەرىپىدىن ياسالغان 1 مىليوندىن ئارتۇق NFT غا يەتتۇق! بۇ ئەپ ھازىر Somnia Mainnet تە ئىشلەۋاتىدۇ، بۇ يەردىن سىناپ باقسىڭىز بولىدۇ.
Quills: سومىنى (Somini) تۇماری
Somnia نىڭ تور ۋە مەھەللىگە ۋەكىللىك قىلىدىغان تۇمارغا (Mascot) ئېھتىياجى بار ئىدى. لايىھەلىگۈچىمىز ئوماق ۋە دوستانە تۇمار «سومىنى» (Somini) نى لايىھەلىدى. Somnia تۇمار مۇسابىقىسىگە قاتنىشىش ئۈچۈن Discord دىكى تۇنجى مۇسابىقىدە ئۇتۇپ چىقتۇق.
ئاساسلىق مۇسابىقە زەنجىر ئۈستىدە (On-chain) ئېلىپ بېرىلدى، بۇ ماڭا مەھەللىنى Somini نى قوللاشقا رىغبەتلەندۈرۈش ۋە ئۇلارنىڭ قوللىغانلىقىنى ئىسپاتلايدىغان زەنجىر ئۈستىدىكى NFT بەلگىسىگە ئېرىشىشىگە كاپالەتلىك قىلىش ئۈچۈن «Somini Builders Program» نى ئېچىش پۇرسىتى بەردى. Somini مۇسابىقىدە چېمپىيون بولدى ۋە Somnia Network نىڭ رەسمىي تۇماری بولۇپ قالدى!
Quills: ئەپسانىۋى توپلام
Quills نىڭ لايىھەسى مەھەللە تەرىپىدىن شۇنداق ياخشى كۆرۈلدىكى، Quills NFT لىرىنى بېسىش (Mint) ئۈچۈن نۇرغۇن تەلەپلەرنى تاپشۇرۇۋالدۇق. توپلامنىڭ نۇرغۇن ئۆزگىچە ئالاھىدىلىكلىرى بار ئىدى ۋە بازاردىكى مەۋجۇت مۇلازىمەت ۋە قوراللار ئېھتىياجىمىزنى قاندۇرالمىدى. شۇڭا ئەپسانىۋى توپلىمىمىزنى قۇرۇش ئۈچۈن يېڭى پروگرامما ياسىدىم.
لايىھەلىگۈچىمىز لايىھەنى تاماملاپ، Somnia Network بىلەن ھەمكارلىق كېلىشىمى ئىمزالىغاندا ئىش باشلاشقا تەييار ئىدۇق! 85 دوللارلىق باھا ۋە جەمئىي 3,333 دانە تەمىنلەش بىلەن، توپلام 1 مىنۇتقا يەتمىگەن ۋاقىت ئىچىدە سېتىلىپ تۈگىدى!
Quills: سومىنى سەرگۈزەشتے كىچىك ئويۇنى
مەھەللىنى قۇرۇش ۋە Mainnet نىڭ ئىشقا كىرىشىشىنى كۈتۈش جەريانىدا، مەھەللىنى زېرىكتۈرۈپ قويماسلىق ۋە تور بىلەن داۋاملىق ئالاقە قىلىشىنى ساقلاش ئۈچۈن يېڭى كۆڭۈل ئېچىش ۋە زەنجىر ئۈستىدىكى ئەپكە ئېھتىياجلىق بولدۇق. شۇڭا، Quills NFT ئىگىلىرىنىڭ مەلۇم مەزگىل NFT لىرىنى سەرگۈزەشتىگە ئەۋەتىپ، Somini ئۈچۈن بازا قۇرۇشقا مۇكاپات يىغىشى ئۈچۈن بىر كىچىك ئويۇن ياسىدىم!
ئەگەر كىشى NFT نى يۆتكىۋەتسە ياكى سېتىۋەتسە، جەريان ۋە مۇكاپاتلىرىدىن مەھرۇم قالىدۇ. بۇ زەنجىر ئۈستىدىكى كىچىك ئويۇن، ماركىمىزنى ۋە مەھەللە ئاكتىپلىقىنى ئاشۇرۇشقا، NFT ئىگىلىرىنىڭ ساداقىتىنى سىناشقا ۋە ئۇلارنىڭ ساداقىتىنى كۆرسىتىشىگە ياردەم بەردى.
كۆڭۈللۈك كىچىك ئويۇن بولۇشتىن سىرت، Somnia Testnet تىكى ساناقلىق زەنجىر ئۈستىدىكى ئەپلەرنىڭ بىرى ئىدى! Somnia نىڭ CEO سى Paul مۇ ئوينىغان ئىدى!
Quills: ئوتتۇرا ئەسىر ئۇرۇشى
Quills بىلەن بولغان سەپىرىمىز ئوڭۇشلۇق بولۇۋاتقاندا، دۇنيارىمىزنى يېڭى بىر ئۆلچەمگە كېڭەيتىشنى خالىدۇق. Quills نى ئوتتۇرا ئەسىرگە ئەۋەتىپ، ياۋروپا ۋە دۇنيانىڭ تارىخىنى ئۆزگەرتىشنى ئويلىدۇق! Quills: ئوتتۇرا ئەسىر ئۇرۇشى (Medieval War) نى ئېلان قىلدۇق!
2025-يىلى ئىيۇندا، يەككە ئاچقۇچى (Solo Developer) سۈپىتىدە Unreal Engine 5 تە ئويۇن ئېچىشنى باشلىدىم. لايىھە ۋە بازار ئېچىشقا ياردەملىشىش ئۈچۈن بىر لايىھەلىگۈچىنى ئىشقا ئالدۇق. شۇنىڭدىن بېرى سىناق ئويۇن جەريانى ۋە كىنوچە تىرېيلېرلارنى ئىشلىدۇق. تۈر ئۈستىدە يەنىلا ئىشلەۋاتىمىز.
Quills: Somnia غا كۆچۈش
Somnia Mainnet غا قاراپ ئىلگىرىلىگەندە، بارلىق Quills NFT لىرىنى Mainnet غا كۆچۈرۈشىمىز كېرەك ئىدى. ئويۇن ۋە يېڭى توپلام ئۈستىدە ئىشلەۋاتقاندا مەن ئۈچۈن ئىشلارنى ئاسانلاشتۇرىدىغان ھەل قىلىش چارىسى ئىزدىدۇق. ئەپسۇس، ئىشەنچلىك ھەل قىلىش چارىسى تاپالمىدۇق. ئەڭ ياخشى تاللاش LayerZero كۆۋرۈكى ئىدى، ئەمما OpenSea غا ئۇلاش جەھەتتە بىزگە يېڭى مەسىلە تۇغدۇردى.
شۇڭا، NFT لارنى كۆچۈرۈش ئۈچۈن ئۆزىمىزنىڭ كۆۋرۈكىنى ياساشقا مەجبۇر بولدۇم. بۇ كۆۋرۈك Somnia CEO سى Paul تەرىپىدىن سىناقتىن ئۆتتى ۋە مۇكەممەل ئىشلىدى، شۇنىڭ بىلەن Quills نى بىخەتەر ھالدا Mainnet غا كۆچۈرەلىدۇق. Quills بولسا Somnia Network غا كۆچەلىگەن تۇنجى NFT تۈرى بولۇپ قالدى. كۆچۈرۈلگەن Quills NFT لىرىنىڭ ئومۇمىي قىممىتى 3 مىليون دوللاردىن 5 مىليون دوللارغىچە ئىدى. پۇلنىڭ كۆپلۈكىدىن بەك بېسىم ھېس قىلدىم، ئەمما مەن ئۈچۈن چوڭ مۇۋەپپەقىيەت بولدى.
Quills: Somzies توپلىمى
Somnia Mainnet ئىشقا كىرىشتۈرүлگەندىن كېيىن، Somnia Network بىلەن رەسمىي شېرىك ۋە OG تۈرى سۈپىتىدە تۈزگەن كېلىشىمگە ئاساسەن Mainnet تە يېڭى توپلام چىقىرىشىمىز كېرەك ئىدى. بىز Mainnet تە Somzies توپلىمىنى چىقاردۇق.
ئىككىنچى توپلىمىمىزمۇ زور مۇۋەپپەقىيەت قازاندى! Mainnet تە نۇرغۇن توپلاملار چىققان بۈگۈنكى كۈندىمۇ، Somzies بولسا Quills تىن قالسىلا ئەڭ كۈچلۈك ۋە سودا مىقدارى ئەڭ كۆپ ئىككىنچى توپلام!
ئويۇنىمىزنى Tokyo Game Show 2025 تە كۆرگەزمە قىلدۇق
ئويۇنىمىزنى Tokyo Game Show 2025 تە كۆرگەزمە قىلدۇق ۋە تاماشىبىنلاردىن نۇرغۇن ئىجابىي باھالارنى ئالدۇق. مەن ۋە تۈر ئۈچۈن چوڭ بىر بۇرۇلۇش نۇقتىسى بولدى! TGS سىنلىرىمىزنى بۇ يەردىن كۆرەلەيسىز.
سىنگاپور Token2049 2025 پائالىيەتلىرىگە قاتناشتۇق
كۆرگەزمىدىن كېيىن سىنگاپوردىكى ئويۇن پائالىيەتلىرىگە، Token2049 غا قاتناشتۇق. بۇقا بازىرى بولمىسىمۇ نۇرغۇن قىممەتلىك ئالاقىلەرنى ئورناتتۇق!
يېڭى خېرىدار، يېڭى تۈر: Somini Fights
شىركىتىمنىڭ تۇنجى يىلى ئاخىرلىشىۋاتقاندا، ئالاھىدە خېرىدار ئۈچۈن Somini Fights ئاتلىق يېڭى تۈر ئۈستىدە ئىشلەشنى باشلىدىم. ئويۇن ھازىر ياسىلىش باسقۇچىدا ۋە Somnia مەھەللىسى بىلەن سىناق قىلىۋاتىمىز. تېخنىكىنىڭ تولۇق يوشۇرۇن كۈچىدىن پايدىلىنىش ئۈچۈن بۇ ئويۇندا ھەممە نەرسىنى زەنجىر ئۈستىدە (on-chain) قۇرۇۋاتىمىز.
ئائىلەم ئۈچۈن تور بەت
قىزىقىشىمىزنى دۇنيا بىلەن ئورتاقلىشىش ئۈچۈن ئائىلەم ئۈچۈن بىر تور بەت ياساشنى ئويلىدىم! ھەر بىر ئائىلە ئەزاسىنىڭ ئۆز تارماق تور نامى (Subdomain) ئاستىدا ئۆز تور بېتى بار، ھەتتا تۈكلۈك ئوغلىمىزنىڭ (مۈشۈكىمىزنىڭ) مۇ ئۆز تور بېتى بار!