Ваҡыт һыҙығы

Лицей стажировкаһын Хадымкөй сәнәғәт зонаһындағы Meteor Makina-ла үттем. Был заводтар өсөн сәнәғәт иретеү машиналарын етештергән фабрика ине. Машиналарҙың электр панелдәрен етештереүҙә ҡатнаштым. Электр һәм панелдәр буйынса лицейҙа өйрәнгәндәребеҙҙе ғәмәлдә ҡулланыу өсөн бик яҡшы тәжрибә булды.

Бында стажировка тамамланғас, фабрика етәкселәренән бер үтенес һораным. Панелдәрҙә ҡулланған электрон карталарҙың (платаларҙың) Истанбулдағы Flaks Endüstriyel Sistemler компанияһы тарафынан етештерелеп, кодланғанын белдем. Мине унда ебәрә алырҙармы икән тип һораным. Улар етештереүсе фирманан минең өсөн һоранылар һәм стандарт стажировкамдан тыш, был электрон мейеләрҙе етештергән урында ла 2 ай эшләнем. Был ваҡытта электрон карталарҙың иң бәләкәй деталдәренә тиклем лехимләп, каргоға әҙерләү һәм башҡа эштәрҙә эшләнем.

Компания хужаһы һәм баш инженер миңә йыш ҡына өй эштәре биреп, мине өйрәтте. Лицейҙа беҙ барыһын да китаптан өйрәнергә күнеккән инек. Интернетты бик ҡулланмай инек. Ул ваҡытта видео ҡарауҙан башҡа уның бик ҡулланылғанын да күрмәгән инек. Әммә бында интернет аша техник мәсьәләләрҙә лә үҙемде нисек үҫтерә алыуымды өйрәндем. Был минең киләсәктәге ҡарарҙарыма һәм йәшәү рәүешемә йоғонто яһаған үҙгәреш булды.

Университеттағы стажировкамды Sabancı Holding-тың 4. Левенттағы төп үҙәгендә, IT бүлегендә үттем. Унда компания компьютерҙарындағы етешһеҙлектәрҙән, системаны тәьмин итеү һәм ҡороуға тиклем күп өлкәләрҙә эшләнем. Төркиәнең иң ҙур компанияларының береһендә, система идаралығында эшләү минең өсөн тиңһеҙ тәжрибә булды. Офис тормошона һәм тиҫтәләгән мең кешелек компанияның IT технологияларының эшләүенә ҡағылышлы бик ҡиммәтле нәмәләр өйрәнеп, үҙемде үҫтерҙем.

Минең өйрәнеү ысулым — берәй нәмәнең ни өсөн һәм нисек эшләгәнен йәки булғанын аңлауға йүнәлтелгән. Ятланған белемдең тотороҡло булыуына ышанмайым. Лицей йылдарымда ошолай өйрәндем. Әммә университет имтихандары, аңлау һәм фекерләү һәләттәребеҙҙе һынау урынына, ентекле һорауҙарға яуап биреү өсөн оҙон PDF файлдарын ятлауҙы талап итте. Ҡайһы бер уҡытыусыларыбыҙ үҙ һорауҙарына ла яуап бирә алмай ине.

Лицей йылдарымда алған юғары техник белем кимәле, университетта яңы бер нәмә лә өйрәнмәгән кеүек хис итеүемә сәбәп булды. Шуға күрә университетты ташларға һәм үҙемде үҙем уҡытырға ҡарар иттем.

Тәүге эшләгән эшем IBM-дың Data Science Specialization курсын алыу булды. Яһалма интеллект ул ваҡытта популяр тема түгел ине, әммә мин ҡыҙыҡһындым. Яһалма интеллект тураһында күберәк белгән һайын үҙемде көсһөҙ хис иттем, сөнки ҙур мәғлүмәт йыйылмаларынан башҡа мәғәнәле һөҙөмтәләр сығара алмай инем. Был мине ҙур компанияла хеҙмәткәр булырға этәрә тип уйланым, әммә тормошҡа ашырыр хыялдарым бар ине. Был донъя өсөн мәғәнәле бер нәмә төҙөргә тейеш инем. Сәйәхәтемде дауам итергә тейеш инем!

Англияла булған ваҡытымда күп кешеләрҙең водитель таныҡлығы теоретик тесттарына әҙерләнгәнен күрҙем. Шуға күрә ялыҡмайынса практика яһауҙы еңеләйтеү өсөн уйынлаштырылған версияһын эшләү яҡшы фекер булыр тип уйланым. Уйынды Google Play Store-ҙа баҫтырып сығарҙым һәм маркетинг яһарға тырыштым.

Әммә мобиль ҡушымта баҙары бик көнәркәшлекле ине һәм уйынды популярлаштырыу өсөн бер ниндәй ҙә бюджетым юҡ ине. Шуға күрә уйынды архивҡа ҡуйырға һәм башҡа проекттарға иғтибар бирергә ҡарар иттем. Минең өсөн бик ҡиммәтле тәжрибә булды. Был проектта күп нәмә өйрәндем.

BTM Инкубация Үҙәгенә ҡабул ителдем. Бизнесты үҫтереү һәм эшҡыуарлыҡ тураһында белем алыу өсөн бик күп ҡиммәтле дәрестәр һәм семинарҙар булды. Башҡа эшҡыуарҙар һәм инвесторҙар менән бәйләнеш булдырыу мөмкинлектәрен таптым.

Был ваҡытта стартапымдың тәүге ҡушымтаһы булған Japanese Warrior уйынын баҫтырып сығарҙым. Хирагана, Катакана һәм ҡайһы бер төп һүҙҙәрҙе һәм фразаларҙы өйрәнеү өсөн Flappy Bird-ҡа оҡшаш тиҙ, ҡыҫҡа ваҡытлы сеанстарға һәм даими иң юғары балл йыйырға нигеҙләнгән уйынлаштырыу проектланым. Баҙарҙа Duolingo һәм Busuu кеүек киң таралған ҡушымталарҙа күргән һыҙыҡлы өйрәнеү процессы урынына, ҡулланыусының аңлауын максималь дәрәжәгә күтәреү өсөн алдынғы алгоритм эшләнем.

Төп маҡсатым, уҡыусыларҙың телде дөрөҫ үҙләштереүе өсөн шул тел һөйләшелгән ил мөхитендә, цифрлы булһа ла, йәшәүен тәьмин итәсәк тел өйрәнеүгә йүнәлтелгән метаверс (metaverse) булдырыу ине. Шул метаверсты проектлағанда, үҙемде кешелектең нулдән башлап, нулдән цивилизация төҙөгән ҙурыраҡ метаверс проектлауҙа таптым. Тарих һәм уйынға булған һөйөүем мине һиҙмәҫтән ошо йүнәлешкә этәрҙе.

Ул ваҡытта крипто популяр тема ине һәм ваҡытымдың ҙур өлөшөн быны өйрәнеүгә бүлдем. Крипто менән тәүге танышыуым 2017 йылғы үгеҙ баҙарының (bull market) аҙағында булды. Ул ваҡытта инвестициямдың күп өлөшөн юғалттым һәм криптоға ҡыҙыҡһыныуым бөттө. Әммә 2021 йылда, тәжрибәле "Crypto Bros" әйткәнсә, баҙар кире ҡайтты һәм үгеҙ баҙары башланды. Баҙар үҙен иҫбатланы, һәм мин дә был юлы уңышҡа өлгәшеү өсөн крипто баҙары тураһында күберәк белергә ҡарар иттем.

Крипто тураһында күберәк белгән һайын, технологияға һәм уның артындағы фәлсәфәгә хайран ҡалдым. Ул ваҡытҡа тиклем крипто баҙары минең өсөн бары тик ялған интернет аҡсаһы ғына ине. Әммә технологияны өйрәнгәс, уның ни тиклем ҙур технологик революция икәнен һәм потенциалын күрҙем. Был мине Metalife-ты тулыһынса блокчейн селтәрендә (on-chain) һәм үҙәкләштерелмәгән итеп яңынан проектларға этәрҙе. Metalife ысын метаверс буласаҡ ине, һәм блокчейн быны мөмкин итәсәк технология ине. Кешеләр хужа булған һәм идара иткән, стимулдар менән төҙөлгән метаверс! 2021 йылда әҙерләгән Metalife трейлерын бында ҡарай алаһығыҙ.

Метаверс һәм Блокчейн тураһында һөйләү өсөн Business Channel Türk TV-ға саҡырылдым. Ул ваҡытта метаверс популяр тема ине һәм тәжрибәм программа продюсерының иғтибарын йәлеп итте. Тамашасыларға метаверс һәм блокчейнды аңлатыу өсөн ҡулымдан килгәнде эшләргә тырыштым. Минең өсөн бик шәп тәжрибә булды! Видеону бында ҡарай алаһығыҙ.

Тулыһынса блокчейн селтәрендәге (on-chain) метаверс, проектлау һәм эшләү өсөн күп кенә ҡатмарлы блокчейн килешеүҙәрен (smart contracts) талап итә ине. Шуға күрә, кәрәкле нәмәгә өлгәшеү өсөн техник күнекмәләремде һынап ҡарау маҡсатында эксперименталь проект эшләргә ҡарар иттем. Stick Fights-ты ошолай эшләй башланым. Графикаһын минималистик яһаным һәм бөтә иғтибарымды ҡатмарлы блокчейн архитектураһы һәм механикаһын үҫтереүгә бирҙем. Блокчейн архитектураһын һәм механикаһын эшләү өсөн бер йылға яҡын ваҡыт китте.

Проект мин уйлағандан күберәк ваҡытты ала башланы һәм өҫтәмә эш йәки стимулһыҙ дауам итеү ауырлаша башланы. Аҡсам кәмей башланы. Крипто баҙары емерелде һәм айыу баҙары (bear market) башланды. Шуға күрә шәхси маҡсаттарымды туҡтатып торорға һәм эш эҙләргә мәжбүр булдым.

Уйын дизайнеры дуҫтарым Эге Барыш Өнжү һәм Мелтем Юртташ менән бер уйын прототибы эшләнек. Уларҙың идеяһы уйынсының киләһе кимәл өсөн үҙ тамуғын төҙөгән bullet hell (мәлгун тамуғы) уйыны яһау ине. Уйынсының үҙ стратегияһын төҙөргә рөхсәт итеү өсөн +30 Башня төрө һәм +10 көсәйткес (buff) һәм көсһөҙләткес (nerf) булдырҙыҡ. Уйынды Dynasty Studios-тағы тулы ваҡытлы эшемдең янында өҫтәмә проект булараҡ эшләй инем. Был проект прототип булып ҡалды һәм дауам итмәнек.

Компаниямды асҡандан һуң ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Quills Adventure-ға уйлап табыусы (developer) булараҡ ҡушылдым. Исеме кеүек үк, алдыбыҙҙа ысын мажара бар ине. Quills командаһы Somnia Network-тө йөрәгенән атты һәм берләшмәнең хуплауын яуланы. Quills-тән алда Somnia берләшмәһе ул тиклем ҙур түгел ине һәм селтәрҙең үҙе баҙарҙа киң таралмаған ине. Quills быны үҙгәртергә йыйына ине!

Somnia-ның селтәрен һәм берләшмәһен кәүҙәләндерәсәк маскотҡа ихтыяжы бар ине. Дизайнерыбыҙ һөйкөмлө һәм дуҫтарса маскот булған Somini-ны проектланы. Somnia Маскот Ярышына ҡушылыу өсөн Discord-тағы тәүге ярышта еңдек.

Төп ярыш блокчейн селтәрендәге ярыш ине һәм миңә, берләшмәне Somini-ны хупларға дәртләндереү һәм хуплауҙарын күрһәткән блокчейн NFT билдәләрен ҡаҙаныуҙарын тәьмин итеү өсөн Somini Builders Program-ын эшләү мөмкинлеген бирҙе. Somini ярышта еңде һәм Somnia Network-төң рәсми маскоты булды!

Берләшмәне төҙөүҙө һәм mainnet асылыуын көтөүҙө дауам иткәндә, берләшмәне шөғөлләндереү һәм селтәр менән бәйләнешкә инеүҙәрен тәьмин итеү өсөн яңы күңел асыуға һәм блокчейн ҡушымтаһына ихтыяжыбыҙ бар ине. Шуға күрә, Quills NFT хужаларының Quill NFT-ларын билдәле ваҡыт арауығына мажараға ебәреүҙәре һәм Somini өсөн база төҙөү маҡсатында шуға ярашлы бүләктәр йыйыуҙары өсөн бер мини-уйын эшләнем!

Әгәр кеше NFT-һын күсерһә йәки һатһа, алға китешен һәм бүләктәрен юғалта. Был мини блокчейн уйыны, брендыбыҙҙы һәм берләшмә ҡатнашыуын арттырырға, NFT хужаларының тоғролоғон һынарға һәм шулай уҡ NFT хужаларының да тоғролоҡтарын күрһәтеүҙәренә ярҙам итте.

Күңелле мини-уйын булыу менән бер рәттән, Somnia Testnet-тағы бер нисә блокчейн ҡушымтаһының береһе ине! Somnia-ның генераль директоры Пол хатта уйнай ине!

Somnia Mainnet-ҡа табан барғанда, бөтә Quills NFT-ларын mainnet-ҡа күсерергә кәрәк ине. Уйын һәм яңы коллекция өҫтөндә эшләгәндә минең өсөн эштәрҙе еңеләйтәсәк бер сиселеш эҙләнек. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡуллана алырлыҡ ышаныслы сиселеш таба алманыҡ. Иң яҡшы вариант LayerZero күпере ине, әммә OpenSea интеграцияһы яғынан беҙҙең өсөн яңы проблема тыуҙыра ине.

Шуға күрә, NFT-ларҙы күсереү өсөн үҙ күперебеҙҙе эшләргә тура килде. Күпер Somnia генераль директоры Пол тарафынан һыналды һәм камил эшләне һәм Quills-те хәүефһеҙ рәүештә төп селтәргә күсерә алдыҡ. Quills, Somnia Network-кә күсә алған тәүге NFT проекты ине. Күсерелгән Quills NFT-ларының дөйөм хаҡы +$3M менән +$5M араһында ине. Аҡсаның ҙурлығы арҡаһында шаҡтай стресслы булды, әммә минең өсөн ҙур ҡаҙаныш ине.

Уйыныбыҙҙы Tokyo Game Show 2025-тә күрһәттек һәм тамашасыларҙан бик күп ыңғай фекер алдыҡ. Үҙем һәм проект өсөн ҙур боролош нөктәһе ине! TGS видеоһын бында ҡарай алаһығыҙ.

Компаниямдың тәүге йылы тамамланғанда, шәхси клиент өсөн Somini Fights исемле яңы проект өҫтөндә эшләй башланым. Уйын хәҙерге ваҡытта эшләү стадияһында һәм Somnia берләшмәһе менән уйын һынауҙары үткәрәбеҙ. Технологияның тулы потенциалын ҡулланыу өсөн был уйында бөтә нәмәне блокчейн селтәрендә (on-chain) төҙөйбөҙ.